Sonsbeek 1993
2 juli – 29 augustus 1993, Park Sonsbeek en andere locaties, Arnhem
Inleiding
Bij elke nieuwe Sonsbeektentoonstelling rijst de vraag: hoe presenteer je kunst in het park? Voor Sonsbeek ’93 ontwikkelde de Amerikaanse curator Valerie Smith een geheel eigen visie. Zij besloot het park uit te breiden met het stadscentrum en de randgebieden van Arnhem, een driedeling die ook terugkomt in het logo van deze editie. Smiths uitgangspunten waren identiteit, openbaarheid en proces.
In totaal kregen 73 kunstenaars van over de hele wereld de opdracht om plaats-specifieke kunstwerken te maken. Smith wilde dat ze de identiteit van een plek onderzochten, vaak in relatie tot de bewoners. Welke functie heeft een openbare ruimte? Wie gebruikt deze plek? En hoe kun je er kritisch naar kijken? Het resultaat was een gevarieerde reeks kunstwerken: sommige waren raadselachtig, andere uitdagend en controversieel. Een bekend voorbeeld is 12% Proof van Marc Quinn: een sculptuur van een man met erectie in een telefooncel naast de Koepelkerk. Het werk trok veel aandacht, maar werd ook beklad en vernield.
Voor Smith ging het bij Sonsbeek ’93 vaak niet om het eindproduct, maar om het proces: de samenwerking tussen curator en kunstenaars, de manier waarop ideeën tot stand kwamen, en de reacties die de werken opriepen. De catalogus van de tentoonstelling weerspiegelde dit: hij richtte zich vooral op het samenwerkingsproces, en laat de kunstwerken grotendeels achterwege.
Hoewel de media destijds kritisch waren over Smiths aanpak, wordt Sonsbeek ’93 tegenwoordig gezien als een sleutelbijdrage aan meer sociale en geëngageerde kunstvormen. Schrijver en curator Jens Hoffmann noemt deze editie zelfs een van de vijftig meest invloedrijke tentoonstellingen van de afgelopen 25 jaar.
Kunstenaars
- George Adé
- Mario Airó
- Juan Vicente Aliaga
- Pawel Althamer
- Fareed Armaly
- Art Orienté objet
- Michael Asher
- Christina Assmann
- Yves Aupetitallot
- Miroslaw Balka
- Geert Bekaert
- Cornel Bierens
- Blue Funk
- Michel Barthassat
- Alighiero e Boetti
- Jean-Baptiste Bruant
- Tom Burr
- Maurizio Cattelan
- Thierry de Cordier
- Patrick Corillon
- Jef Cornelis
- Dorothy Cross
- Stephan Dillemuth
- Mark Dion
- Gilles Dusein
- Kate Ericson & Mel Ziegler
- Pepe Espaliù
- Anna Gudjónsdóttir & Till Krause
- Kenn Hardy
- Ann Hamilton
- Damien Hirst
- Irene en Christine Hohenbüchler
- Zuzanna Janin
- Elfriede Jelinek
- Kamagurka
- Mike Kelley
- John Körmeling
- Inez van Lamsweerde
- Liz Larner & Susan Narduli
- Yuri Leiderman
- Mark Manders
- Paul McCarthy
- Thomas McEvilley
- Misha Mengelberg
- Eva Meyer
- Annette Messager
- Stuart Morgan
- Jos de Mul
- Juan Muňoz
- Christian Philipp Müller
- Max Neuhaus
- Jan van de Pavert
- Vong Phaophanit
- Keith Piper
- Mark Quinn
- Allen Ruppersberg
- Eran Schaerf
- Wim T. Schippers
- Cindy Sherman
- Andreas Siekmann
- Valerie Smith
- subREAL
- Filip Turek
- Carel van Tuyll van Serooskerken
- Bart Verschaffel
- Dirk van Weelden
- Lawrence Weiner
- Ruud van de Wint
- Rémy Zaugg
Locaties
- Park Sonsbeek
- Arnhem Centrum
- Museum Arnhem
- Meijnerswijk (Arnhem-Zuid)
- Koepelgevangenis
Feiten en getallen
73 kunstenaars · 12.000 bezoekers
Publicaties
— Catalogus · Sonsbeek ’93, 1993 · Ontwerp: Wigger Bierma · Uitgever: Snoeck — Mike Kelley: The Uncanny, 1993 · Ontwerp: Wigger Bierma · Uitgever: Gemeentemuseum
