Femke Herregraven
Sonsbeek 2026
Park Sonsbeek, Arnhem
Inleiding
The Evacuated (Memory Machines of Sonsbeek) (De geëvacueerden (Geheugenmachnies van Sonsbeek)), 2026
Installatie die op de omgeving reageert, LED-scherm met realtime simulatie met generatieve mutaties en quadrafonisch geluid, beïnvloed door drie sculpturen: boomsculptuur (12 m × 4,5 m × 2 m), watersculptuur (95 cm × 53 cm × 42 cm) en aardsculptuur (135 cm × 140 cm × 195 cm).
De effecten van waardesystemen op landschappen, eco-systemen, taal, geschiedschrijving en het dagelijks leven vormen de kern van Femke Herregravens onderzoek. Daarbij kijkt ze naar de wisselwerking tussen financiële markten, geologische krachten en de fysieke wereld. De kunstenaar onderzoekt zelforganiserende systemen aan de hand van sculpturen, tekeningen, films en speculatieve fictie. Hierbij richt ze zich met name op de financialisering van de toekomst als rampscenario. Deze nieuwe – in opdracht gemaakte – installatie is gemodelleerd naar een bos, geïnspireerd op een Nederlands genenbankbos. Een real-time simulatie van een bosecosysteem muteert voortdurend, gevoed door sensoren verspreid over het park. Met een titel die verwijst naar degenen die door rampen zijn verdreven, laat The Evacuated (De geëvacueerden) zien hoe de structuren van het park als een soort geheugenmachine kan werken binnen een omgeving die steeds verandert. Het Spicarium (1431), een middeleeuwse graanopslag, herbergt een simulatie waarin ‘vergeten’ een voorwaarde is voor transformatie; een dode boom, geconserveerd middels Yakisugi – de eeuwenoude Japanse houtverbrandingstechniek – bevat wind- en lichtsensoren die de atmosfeer van het park aan de installatie doorvoeren. Naast de ijskelder, die de tijd van seizoen tot seizoen deed stilstaan, registreren bodemsensoren wat zich onder de oppervlakte bevindt. Tot slot wordt de waterval – een kunstmatige constructie van sublieme wildernis – een soort pre-digitale simulatie. Het laat zien dat de kopie soms voorafgaat aan de natuur die zij nabootst. De locaties verwijzen naar Sonsbeek als het eerste industriegebied van Arnhem (ca. 1300–1850); verbonden door de Sint Jansbeek en zichtbaar in het park via de Grote Vijver. In de negentiende eeuw werden hier ook de ijskelder (1801) en de waterval (1826) aangelegd. Alleen van een afstand zichtbaar, toont een led-scherm in het landschap een simulatie. Hierin overschrijven live datastromen het synthetische woud voortdurend, waardoor het nooit stabiliseert. Het ‘natuurlijke’ oppervlak van het park wordt opengebroken en de herinneringslagen eronder onthuld.
Over de kunstenaar
Femke Herregraven (geb. 1982, Nijmegen, Nederland) is een in Amsterdam gevestigde kunstenaar die de invloed van abstracte waardesystemen op landschappen, ecosystemen, geschiedschrijving en het dagelijks leven onderzoekt. Haar analyse van de wisselwerking tussen financiële markten, risico’s en de fysieke wereld vormt de basis voor haar iteratieve sculpturen, tekeningen, films en hybride installaties. Herregraven werkt met meerdere tekstuele, computationele en gebarentalen, die zij tot uiting brengt via beeld, geluid, tekening en speculatieve fictie. Zij is alumna van de Rijksakademie van beeldende kunsten, Amsterdam (2017–18) en behaalde in 2024 de titel Creator Doctus aan de Gerrit Rietveld Academie. Van 2018 tot 2024 maakte zij deel uit van On-Trade-Off, een transnationaal, door kunstenaars geleid onderzoeksproject naar lithiumwinning in de Democratische Republiek Congo. Zij heeft solotentoonstellingen gehad bij onder meer RADIUS CCA, Delft (2024); KCUA, Kyoto (2023) en Westfälischer Kunstverein, Münster (2018). Haar werk was daarnaast te zien in groepstentoonstellingen bij onder meer State of Concept, Athene (2024); Museo Reina Sofía, Madrid (2023); de 12e Seoul Mediacity Biënnale (2023) en de 13e Gwangju Biënnale (2021). In 2025 ontving Herregraven de Theodora Niemeijer Prijs; eerder kreeg zij de Evens Arts Prize (2023) en stond zij op de shortlist voor de Prix de Rome (2019).
Femke Herregraven dankt Gabor Szalatnyai, bos- en parkbeheerder Jan Floor, audiovisuele leverancier MHB AV, INDYVIDEO, Gemeente Arnhem en cluster Openbare Ruimte Arnhem.
In opdracht van Sonsbeek 2026; oorspronkelijke versie van The Evacuated in opdracht van en geproduceerd door Sonic Acts
Mogelijk gemaakt door Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, Nederlands Filmfonds en Mondriaan Fonds