On Kawara
Sonsbeek 2026
Rozet, Arnhem
Inleiding
Pure Consciousness (Puur bewustzijn), 1998-heden
Installatiedocumentatie op OBS Hugo de Grootschool, Arnhem, 2026
Met zeven schilderijen uit Today (1966-2013), 1997
Foto: Marjon Gemmeke
On Kawara, een sleutelfiguur in de conceptuele kunstbeweging in de jaren 1960 in New York, hield zich bezig met chronologische tijd als maatstaf voor het menselijk bestaan. Op 4 januari 1966 begon de kunstenaar aan de Today-reeks (Vandaag-reeks) met een schilderij waarop de datum van die dag in witte letters tegen een donkere achtergrond was vastgelegd. In de daaropvolgende 48 jaar voltooide hij bijna 3.000 zogeheten ‘date-paintings’ (datum-schilderijen). Voor een kunstenaar die zo diepgaand bezig is met tijd en bestaan, is elke dag een monument.
Zeven van deze schilderijen (1 tot en met 7 januari 1997) vormen Pure Consciousness (Puur bewustzijn), een reizende installatie die tentoongesteld wordt in kleuterklassen voor een periode variërend van één dag tot twee maanden. Ondanks deze jonge deelnemers, is het werk niet educatief ingestoken en heeft dan ook geen uitgesproken sociaal doel. Volwassenen mogen de schilderijen juist niet toelichten, niet reageren op vragen van kinderen, noch reacties uitlokken. De titel verwijst naar de directe ontmoeting van het kind met de schilderijen, en naar hun onbevangen waarneming.
In mei en juni 2026 hingen de werken in de OBS Hugo de Grootschool in Arnhem. Door middel van een boekje met foto’s en een essay, en een tentoonstelling bij Rozet wordt de Sonsbeek-bezoeker getuige van het werk. De documentatie toont hoe de kinderen met de werken samenleefden – en activeren de verbeelding van de bezoeker naar de eventuele herinneringen van de schilderijen die zich mogelijk in de kinderen hebben gevormd.
Het werk vormt een poëtische verbinding met On Kawara’s deelname aan Sonsbeek 1971, toen hij vanuit New York een telegram stuurde naar Arnhem met de tekst ‘I AM STILL ALIVE’ (Ik leef nog). In diezelfde lijn leidt On Kawara’s werk voor Sonsbeek 2026 naar het begrijpen van het geheugen als een generatieve kracht: een vraag van het heden, altijd in wording, en springlevend.
Beluister in de audiotour
Over de kunstenaar
On Kawara (29.771 dagen) hield zich bezig met chronologische tijd en haar functie als maatstaf voor het menselijk bestaan. Als sleutelfiguur van de conceptuele kunstbeweging die in de jaren 1960 in New York opkwam, is zijn oeuvre opgebouwd uit afzonderlijke reeksen die samen een meditatief onderzoek naar tijd en plaats vormen. De kunstenaar had talrijke solotentoonstellingen, onder meer bij Tai Kwun, Hongkong (2025); het Solomon R. Guggenheim Museum, New York (2015); Museum Dhondt-Dhaenens, Sint-Martens-Latem (2015); Dallas Museum of Art (2008) en Städtische Galerie im Lenbachhaus und Kunstbau München (2000). Zijn werk was daarnaast te zien in vele groepstentoonstellingen, recentelijk onder meer bij Bourse de Commerce – Pinault Collection, Parijs (2025); Musée d’Art Moderne de Paris (2024); Palazzo Grassi – Punta della Dogana, Venetië (2023); Museum moderner Kunst Stiftung Ludwig Wien, Wenen (2022) en Hamburger Kunsthalle (2022). Het werk van On Kawara is wereldwijd opgenomen in museumcollecties, waaronder Centre Pompidou, Parijs; Dia, Beacon; Glenstone, Potomac, Maryland; Kunstmuseum Basel; The Metropolitan Museum of Art, New York; Moderna Museet, Stockholm; Museum of Contemporary Art Tokyo; Museum Ludwig, Keulen; Museum of Modern Art, New York; Museum für Moderne Kunst, Frankfurt; National Gallery of Art, Washington D.C.; National Museum of Modern Art, Tokio; Philadelphia Museum of Art; San Francisco Museum of Modern Art; Tate, Londen; Toyota Municipal Museum of Art, Toyota City (Japan) en het Whitney Museum of American Art, New York.
© One Million Years Foundation
Gepresenteerd door Sonsbeek 2026 in samenwerking met Rozet
Mede mogelijk gemaakt door One Million Years Foundation