Sonsbeek 2026 x Focus: Cultural myths

In Where Comes Mulan (2026) onderzoekt kunstenaar Tianyi Zheng samen met Qiao Chu Guo hoe mythische verhalen, en culturele en genderidentiteiten, op een plaats geprojecteerd worden. In dit geval is dat de legende van Mulan en Mulan Township in het district Huangpi in Wuhan, waar Mulan naar verluidt vandaan komt en wat toevallig ook de geboorteplaats van Zheng is. De film begint met intieme gesprekken met familieleden en lokale bewoners over de legende van Mulan, om vervolgens te onthullen hoe de lokale autoriteiten Mulan hebben omgevormd tot een krachtig toeristisch merk. De toon van de film verandert wanneer performancekunstenaar Qiao Chu Guo verschijnt en Mulan belichaamt vanuit een queer perspectief.

De film The Fall of the Lion (2025) van Yara Said, opgenomen slechts enkele dagen na de val van het Syrische regime in december 2024, volgt Saids eerste terugkeer naar Syrië na tien jaar ballingschap. De film stelt de mythes rond vrijheid en bevrijding ter discussie in een samenleving waar het patriarchaat nog steeds heerst, en onderzoekt intuïtie als overlevingsmiddel voor vrouwen en femme-lichamen die in de marge leven.

De avond begint met een inleiding door Berber Meindertsma, curator van Darkness Reframed, en Sonsbeek art projects directeur Orlando Maaike Gouwenberg, die de films in de context van het thema ‘herinnering als een levende handeling’ plaatsen. Na de vertoningen volgt een Q&A met de filmmakers, gemodereerd door Berber, waarin zij dieper ingaan op de manier waarop zij mythologie hebben gebruikt om hun eigen persoonlijke, maar ook collectieve verhalen over ballingschap en migratie opnieuw te vertellen. 

Tianyi Zheng, Tin-e, is een interdisciplinaire kunstenaar en onderzoeker werkzaam in         Hongkong en Nederland. In haar werk, dat bewegend beeld, installaties, gevonden voorwerpen, tekst en performance omvat, onderzoekt ze de verweven relaties tussen stedelijke ruimte, ontheemding, herinnering en identiteit in de context van globalisering en diaspora. Zheng behaalde een MFA aan het Frank Mohr Institute (2021) en heeft geëxposeerd in het Simose Art Museum (Hiroshima, 2025), op Art Rotterdam (2025), in K11 Art Village (Wuhan, 2024) en bij Het Wilde Weten (Rotterdam, 2023).

Qiao Chu Guo (zij/hen, geboren in Jingmen, China, woonachtig in Nederland) is een interdisciplinaire kunstenaar die zich bezighoudt met performance, tekenen en beeldhouwkunst. In hun werk onderzoekt hen het lichaam als medium voor het produceren en overbrengen van kennis, waarbij hen een stem geeft aan lichamen die in het archief gemarginaliseerd zijn. Guo heeft solotentoonstellingen gehad bij TAC in Eindhoven en BRUTUS in Rotterdam, en is geselecteerd voor de Centrale Fies-beurs 2026-2027. Groepstentoonstellingen zijn onder meer Framer Framed, het Van Abbemuseum, Het Nieuwe Instituut, NDSM Fuse, Kunstlinie Almere, de Fabriek Eindhoven en Moezeum. Sinds 2023 maakt Guo deel uit van Metro54.

Yara Said is een beeldend kunstenaar en schrijver die in Nederland woont en werkt. Ze houdt zich bezig met schilderkunst, geluid, installaties en tekst, waarbij ze gebruikmaakt van langdurig onderzoek en intuïtieve compositie. Haar praktijk draait om de liefde voor haar volk – met name vrouwen – en de verhalen die van generatie op generatie worden doorgegeven en die grenzen, oorlogen en talen overschrijden. Haar werk is online te zien geweest en getoond in exposities en openbare ruimtes in heel Europa en het Midden-Oosten.

Mounira Al Solh is een beeldend kunstenaar die in Beiroet en Zutphen woont en werkt. Ironie en zelfreflectie staan centraal in haar multidisciplinaire werk, dat vrouwenkwesties onderzoekt, de patronen van microgeschiedenissen volgt, getuigt van de impact van conflict en ontheemding, sociaal betrokken is en tegelijk politiek én poëtisch escapistisch kan zijn. Zij vertegenwoordigde Libanon op de 60e Biënnale van Venetië in 2024 en heeft haar werk internationaal getoond op verschillende plekken, meest recentelijk vonden solotentoonstellingen plaats bij Bonnefantenmuseum, Maastricht (2025); Museumsquartier Osnabrück, Duitsland (2022) en BALTIC Centre for Contemporary Art, Gateshead (2022).

Orlando Maaike Gouwenberg is curator, producent en initiator, gevestigd in Arnhem. Sinds 2024 is ze directeur van Sonsbeek art projects. Gouwenberg realiseerde toonaangevende projecten met instellingen als LAS Art Foundation (Berlijn), If I Can’t Dance (Amsterdam), Kunstinstituut Melly (Rotterdam) en Performa (New York). In 2022 was zij co-curator van het Nederlandse Paviljoen op de 59e Biënnale van Venetië, waar de veelgeprezen installatie When the Body Says Yes van Melanie Bonajo werd gepresenteerd. Ook was ze directeur van Jester in Genk, België.

In augustus en september presenteren Focus Filmtheater en Sonsbeek 2026 Darkness Reframed – acht filmprogramma’s met klassiekers en korte films van kunstenaars, die te zien zijn op het dakterras en in de filmzaal. Met inleidingen en Q&A’s met filmmakers na afloop biedt het programma ruimte om na te denken over de invloed van het westerse imperialisme en de daaruit voortvloeiende representatievormen op ons collectieve geheugen.

Het uitgangspunt van het filmprogramma is de tentoonstelling Heart of Darkness, samengesteld door Marianne Brouwer in het Kröller-Müller Museum (1994–95) – een belangrijke referentie voor Sonsbeek 2026. Onderdeel van die tentoonstelling was Citizen X, een videoprogramma van Corinne Diserens, dat in Darkness Reframed opnieuw wordt bekeken.