Visie van de curatoren voor Sonsbeek 2026: Memory as Living Action

Voor de dertiende editie neemt Sonsbeek 2026 ‘herinnering als levende daad’ als uitgangspunt.

In 1949 initieerde de gemeente Arnhem de gratis toegankelijke Sonsbeek-tentoonstelling om bezoekers te trekken naar een stad die zich herstelde van de Tweede Wereldoorlog. Vijfenzeventig jaar later blijft Sonsbeek vrijheid uitdragen als een horizon die door kunst in de openbare ruimte, buiten de grenzen van instellingen, bereikt kan worden. De tentoonstelling herinnert ons aan de mogelijkheid tot vernieuwing te midden van verwoesting, en de essentiële rol die cultuur speelt bij de wederopbouw van een maatschappelijk leven, gedragen door verantwoordelijk, collectiviteit en gemeenschappelijke waarden.

Als curatoren zijn we geïntrigeerd door de erfenis van Sonsbeek, haar radicale doorstarts en fragiele overlevingsboog. Elke editie heeft opnieuw gedefinieerd wat kunst in de openbare ruimte kan betekenen, en weerspiegelt daarmee de veranderende politieke en culturele omstandigheden. Voor ons gaat herinnering niet over behoud, maar over transformatie: een regeneratieve, continue praktijk die wereldbeelden vormt, toekomsten bouwt en zich verzet tegen uitwissing. We zien onze reactie middels kunst als een bewuste strijd tegen natuurlijke en sociale processen van vergeten.

Voor Sonsbeek 2026 wordt herinnering niet benaderd als statisch of nostalgisch, maar als onvoltooid en dynamisch. Het geheugen herschept voortdurend wie we zijn en hoe we samenleven. Herinneren en vergeten zien wij niet als tegenpolen, maar als onderling verbonden processen die selectief, betwist en geladen zijn met macht. Arnhem en haar Park Sonsbeek zijn ook vandaag gelaagde plekken waar persoonlijke en collectieve geschiedenissen en ritmes van de natuur samenkomen. Tegen de achtergrond van aanhoudende wereldwijde conflicten, ontheemding en ecologische crisis is de vraag wie zich mag herinneren, en hoe, urgenter dan ooit.

Met ruim twintig nieuwe opdrachten, performances en installaties in Park Sonsbeek en bij partnerinstellingen activeert Sonsbeek 2026 het geheugen als een plek van zorg, verzet en verbeelding. Gedurende de honderd dagen van de tentoonstelling werken internationale en Nederlandse kunstenaars in dialoog met Arnhem, haar landschappen en gemeenschappen. Hun werk biedt uiteenlopende perspectieven op herinnering en onderzoekt de politieke dimensies van de openbare ruimte en symbolen, de belichaamde en ecologische dimensies van het geheugen, en de mogelijkheid van hoop in tijden van crisis.

De uitnodiging om Sonsbeek opnieuw vorm te geven, biedt een kans om de tentoonstelling zelf te bevragen, te verbreden en opnieuw te verbeelden in dialoog met de urgente kwesties van vandaag: oorlog, massale ontheemding, techno-oververzadiging en autoritarisme, sociaaleconomische ongelijkheid, ecologische vernietiging en de teloorgang van gedeelde waarden. De noodzaak om vergeten te weerstaan als individu, gemotiveerd door een collectieve inspanning, is dringender dan ooit. Met Sonsbeek 2026 streven we ernaar de geschiedenis van de tentoonstelling te eren en tegelijkertijd haar toekomst opnieuw vorm te geven – en een ruimte te creëren waar herinnering en geheugen levend, generatief en gedeeld kan blijven.

—Amira Gad & Christina Li, curatoren van Sonsbeek 2026